![feminizm-ne-demek-kopya.jpg](https://www.onemli.xyz/wp-content/uploads/2024/01/feminizm-ne-demek-kopya-678x381.jpg)
Her ne kadar sıklıkla suiistimal edilse ve erkek nefreti olarak bilinse de feminizm anlamında böyle bir nefret içeriğine sahip değildir. Bir nevi ideolojik doktrin olarak değerlendirilebilecek feminizmin daha ciddi ve gelişimsel bir içeriğe sahip olduğu söylenebilir. Ancak feminizm hakkında konuşmak için önce “Feminizm ne anlama geliyor?” diye sorun. Sorunun cevabını vermek gerekiyor. Hazırsanız gelin bu feminizmin ne olduğunu hep birlikte görelim!
Feminizm nedir?
Feminizm nedir ve feminizm ne anlama gelir sorularına cevap verebilmek, feminizmi anlamanıza yardımcı olacak temel bir araçtır. Popüler inanışın aksine feminizm, erkek nefreti ya da erkek düşmanlığı değildir. Aslında feminizmin erkeklerle “doğrudan” bir ilişkisi olduğu söylenemez. Bu doktrin, kadına ve kadının toplumsal konumuna ilişkin ideolojik bir doktrindir. Bu nedenle erkeklerle yalnızca dolaylı olarak ilgilidir. Gerçi günümüzde “erkeklik” idealiyle mücadele eden feminizm, erkeklerin özgürlüğünü de tartışmaya başlamıştır. Feminizmin en temelde kadınların erkeklerle eşit sosyal haklara sahip olması gerektiğini savunan bir fikir olduğunu söyleyebiliriz. Kadınların eşit oy hakkına sahip olması mücadelesiyle başlayan süreç, zamanla hak mücadelesinin diğer konularına da sıçradı. Bu düşüncenin temelinde erkeklerin ontolojik olarak kadınlardan üstün bir konumda olmadığı düşüncesi yatmaktadır. Feminist ideolojiye göre, yüzyıllardır bilinenin aksine Tanrı, erkeği kadından üstün yaratmamıştır. Veya erkeği kadına üstün kılan ontolojik, varoluşsal, toplumsal veya siyasal bir gerçekten söz etmek mümkün değildir. Bu ontolojik eşitliğin toplumsal alanda da korunması gerektiğini savunan feminizme göre kadınların da tıpkı erkekler gibi eşit çalışma, yaşama, eğitim alma vb. haklara sahip olması gerekir.20 . 20. yüzyılın feminist mücadeleleri, kadın-erkek eşitliğine dayalı gerçek bir toplumsal sözleşme yarattı. Bugün bu ideolojik hedefle yeni mücadelelerin ilişkilendirildiğini söyleyebiliriz. Günümüzde: Büyük şirketlerde kadının yeri, Din özgürlüğü açısından kadın-erkek eşitliği, Özellikle genç ve ergen kızların aşırı cinselleştirilmesi ve bu konudaki düzenli tartışmaların yansımaları, Erkeksi ifadenin hakimiyet olmaktan çıkarılması kuvvet, kürtaj üzerine tartışmalar. Bunun gibi pek çok tartışma feminizm çatısı altında değerlendiriliyor. Ayrıca işgücü piyasasında kadın-erkek eşitliği ve ücret eşitliği de günümüzde hala önemli sorunlardır. İş-aile dengesi ve görev paylaşımıyla ilgili konular da kadın ve erkek arasındaki eşitsizlikler üzerine düşünmenin merkezinde yer alıyor. Hukukun üstünlüğü ilkesiyle yönetilen bir toplumun temeli olan bu konular aynı zamanda kamusal alanda ve parlamento oturumları bağlamında da tartışılmaktadır.
Tarihsel Süreçte Feminizm
Feminizm doktrini en temel anlamıyla kadın-erkek eşitliğini referans alarak ilerlemiştir. Modern, demokratik ve eşitlikçi bir siyasal gelenek olan feminizm, toplumun her alanında kadın-erkek eşitliğini savunan bir doktrindir. Günümüzde “dördüncü dalga” olarak anılan modern feminist hareket, bugünkü konumuna gelinceye kadar çeşitli gelişmeler yaşamıştır. Kadın özgürlüğü kavramları 17. yüzyılda “birey” kavramıyla aynı dönemde ortaya çıkmıştır. Bu dönemde benzer kavramlar, liberal bireyciliğin babası sayılan İngiliz filozof John Locke'un da aralarında bulunduğu dönemin düşünürleri tarafından tartışmaya açıldı. Bu fikirlerin 18. yüzyılda Aydınlanma Çağı ile birlikte ivme kazandığını söyleyebiliriz. Ancak bugünkü anlamıyla “feminizm” terimi ancak 19. yüzyılın sonlarında ortaya çıktı. Bu tarihlerden önce kadınların genellikle insandan ziyade nesne veya mal olarak konumlandırıldığını söylemek zor değil.
İlk Yıllarda Feminizm
Feminizm zihniyeti, erkeklerin hak sahibi olduğu, kadınların ise hak sahibi olmadığı konuları kapsıyordu. İdeolojik anlamda, ilk feminist talepler, her şeyden önce, kadınların ve erkeklerin kanun önünde eşit olmasını sağlayacak şekilde kurumların reformunu hedefliyordu. Oy kullanma hakkı, eğitim hakkı, çalışma hakkı ve mülkiyetini kontrol etme hakkı talep edilen ilk haklar arasındaydı.20. 20. yüzyılda feminist mücadeleler siyasi kararları ve sosyal statüyü etkiledi. Kadınlar oy kullanma hakkını kazandı, iş piyasasına girdi ve artık bedenlerini kontrol etme hakkına sahip oldu. Artık siyasi tercihlerini yapmakta, ekonomik durumlarına göre iş piyasasına girip girmemeye, doğum kontrol yöntemi kullanıp kullanmamaya, hatta istenmeyen bir hamileliği sonlandırmaya karar vermekte özgürler. 1960'ların başına kadar feministlerin eylemi anne ve eş rollerinin bir uzantısıydı. Kadınların sosyal ve politik rolüne ilişkin bu geleneksel görüş, İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra değişmeye başladı. Dünyanın hemen her yerinde, özellikle de dönemin Kuzey Amerika tüketim toplumunda, kadınlar evde kalmaya ya da eve dönüp kendilerini çocuklarına ve kocalarına adamaya teşvik ediliyordu. Yaygın reklamlar, “evin kraliçeleri”nin hayatını kolaylaştıran ve onları “esaretten” kurtaran yeni ev aletlerinin tanıtımını yaptı. Bu güçlü hareket, kadınların durumlarını tanımlayan ve gerçek farkındalığı hızlandıran önemli değişiklikleri deneyimlemelerini engelleyemedi. Zamanla kadınlar giderek daha fazla ev dışında çalıştı ve yüksek öğrenime devam etti. Ayrıca o zamana kadar erkeklere ayrılmış işleri almaya ve toplumda yüksek mevkilere yerleşmeye başladılar. Zamanla daha çok kadını hakim, üst düzey şirket yöneticisi, bakan ve başbakan olarak görmeye başladık. 1960'lı yıllarda kürtaj ve kadınların kendi bedenleri üzerindeki kontrolüne ilişkin tartışmalar devam etti. Günümüzde aile planlaması ve doğum kontrolü gibi daha temkinli ama bir o kadar da temel uygulamalar giderek artan sayıda kadın tarafından uygulanmaktadır.
Birinci Dalga Feminizm
Birinci dalga feminizm, kadınların sınıf farklılıklarından kopmasını içeren bir zihniyeti ifade eder. Bugün feminizm hareketinin dördüncü dalgasından söz ediliyor. Günümüzün hümanist hareketi feminizmi benimsemiştir. Ancak çeşitli hümanizm türleri gibi, çeşitli feminizm dalgaları arasındaki gerilim de her zaman mevcuttur. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki yerleşik feminist hareketler öncelikle dört farklı döneme bölünmüştür. Genellikle birinci dalga, ikinci dalga, üçüncü dalga ve dördüncü dalga feminizm olarak adlandırılan farklı hareketler benzer hedefleri paylaşıyor ancak farklı eylem biçimlerine sahipler. Bu çeşitli feminizm dalgaları kadın hakları, sivil haklar ve sosyal adalet hareketleriyle iç içe geçmiş durumda. Bu hareketleri özellikle karakterize eden şey, kanun önünde ve sosyoekonomik yapılarımız dahilinde eşitliğin savunulmasıdır. Ancak bu çeşitli dalgalar ile mevcut gerilim arasındaki farklar önemli bir sorunun altını çiziyor. Soru şu: Feminizm ne tür bir eşitlik arıyor? Her ne kadar feminizm dalgaları kabaca doğrusal bir zaman çizelgesi izlese de, doğrusal ilerlemeyi ve bu ilerlemeye dair fikir birliğini içermiyor. Bunun yerine, farklı nesillerdeki kadınlar arasında yoğun bakış açıları değişiklikleri öne çıkıyor.19. 19. yüzyılın sonlarındaki birinci dalga feminizm, öncelikle kadınların oy hakkı hareketi ve onların kadınların oy hakkını savunmasıyla karakterize edilir. Kadınların oy hakkı hareketi, Ida B. Wells, Ellen Watkins Harper ve Sojourner Truth gibi oy hakkı savunucuları da dahil olmak üzere farklı ırklardan kadınları büyük ölçüde dışladı. 1920'de 19. değişiklikle nihayet beyaz kadınlara oy hakkı garanti edildi. 45 yıl sonra, 1965 Oy Hakkı Yasası tüm beyaz olmayan insanlara oy verme hakkını garanti edene kadar, beyaz olmayan kadınlar genel oy hakkına sahip olmayacaktı.
İkinci Dalga Feminizm
İkinci dalga feminizm olarak adlandırılan süreç aile içi durumları kapsıyordu. Yaklaşık 1960'lardan 1990'lara kadar olan ikinci dalga feminizm, ücret eşitliği, üreme hakları, kadınların cinselliği ve aile içi şiddet gibi daha birçok konuyu kapsıyordu. Feminizmin ilk dalgası gibi, bu hedeflerin çoğuna yasalar ve önemli mahkeme kararları yoluyla ulaşıldı. Ancak ikinci dalga hareketi ırksal adaleti dahil etmek için bazı girişimlerde bulundu. Sınıf ve ırk, eğer dikkate alınırsa, ikincil konular olarak görülüyordu. Beyaz kadınlarla beyaz erkekler arasındaki eşitsizlik azaldı, ancak siyahi kadınlarla beyaz erkekler arasındaki ve hatta siyahi kadınlarla beyaz kadınlar arasındaki eşitsizlik büyük ölçüde aynı kaldı.
Üçüncü Dalga Feminizm
Üçüncü dalga feminizm, feminizmin tarihsel sürecinde farklı bir yol izlemişti. Üçüncü dalga feminizm 1990'ların ortalarında kadınların heteronormatifliğine meydan okuyarak ortaya çıktı. Bu dönemin feministleri kadınlığı yeniden tanımlamaya ve ırk, sınıf ve cinsel yönelimler arasındaki farklılıkları hesaba katmaya başladı. Üçüncü dalga feministler feminizmi desteklerken, kadın idealine ilişkin pek çok stereotipi de reddediyorlar. Bazen “feminizm” kelimesini bile reddediyorlar. Bu hareket, ikinci dalgadan keskin bir kopuştu ve daha keskin hedeflerle karakterize ediliyordu.
Dördüncü Dalga Feminizm
Dördüncü dalga feminizm hareketi öncekilerden daha geniş bir topluluğun sesi haline geldi. Dördüncü dalga feminizm ancak son on yılda ortaya çıktı, dolayısıyla tanımlanması zor. Ancak dördüncü dalga feminizmi eyleme dayalı viral kampanyalar, protestolar ve #MeToo gibi toplumun kenarlarından günlük haberlerimizin manşetlerine kadar yükselen hareketlerle karakterize edilen bir olgu olarak değerlendirebiliriz. Dördüncü dalga aynı zamanda “queer, cinsiyet pozitif, trans kapsayıcı, beden pozitif ve dijital odaklı” olarak tanımlandı. Dördüncü dalga feminizm cinsiyet normlarını daha da bozmayı amaçlıyor. Bu feministlerin karşılaştığı sorun sistemik beyaz erkek üstünlüğüdür. Dördüncü dalgacılar, güç sistemlerini yapıbozuma uğratan ve ırksal adaletin yanı sıra sınıf, engellilik ve diğer konuların incelenmesini vurgulayan kapsamlı bir adalet anlayışı olmadan feminizm olamayacağına inanırlar. Feminizmin çeşitli enkarnasyonlarına ilişkin tartışmalar 2022'ye kadar devam ediyor. Bunu yaparken, feminizmin herkes için eşitlik açısından ne anlama geldiğini düşünmeliyiz. Feminizm tarihinde önemli bir aşama olan bu aşama, beyaz kadınların beyaz erkekler arasında eşitlik arayışında olduğu hareketin artık tamamlandığını gösteriyor. Günümüzün dördüncü dalga feminizmine göre eğer doktrin transları, beyaz olmayanları, cinsiyet uyumsuzlarını, engellileri, ortodoksluk dışında bir dine veya dine mensup olanları ve tüm marjinal grupları kapsamıyor ve desteklemiyorsa, o zaman herkes için eşitlik aramıyorsunuz. Konuyla ilgili keyifle okuyabileceğiniz bir içeriğimiz daha var. bekliyor: SJW nedir? Bu nasıl bir ideolojidir?
Bir yanıt bırakın
Yorum yapabilmek için oturum açmalısınız.