![sitokin-nedir.jpg](https://www.onemli.xyz/wp-content/uploads/2024/01/sitokin-nedir-678x381.jpg)
Sitokin, vücuttaki hücrelerin etkileşimini sağlayan aktif maddeler olan bir tür protein ve peptittir. Sitokin reseptörleri, immün reaksiyonlar sırasında hücre yüzeylerinin fonksiyonlarını yerine getirebilmesini ve yenilenebilmesini sağlamaktan sorumludur. Bunların salınımı bulaşıcı ve inflamatuar hastalıklarda ortaya çıkar. Ayrıca vücut geliştirme sürecinde de etkilidirler. Sitokinler hayvan ve bitki hücrelerinde üretilebilir. Bu yazıda “Sitokin Nedir? Sitokin fırtınası ne anlama geliyor? Sorularınızı cevaplayacağız.
Sitokinlerin Çalışma Prensibi
Bağışıklık sistemi vücudu virüsler ve bakteriler gibi çok çeşitli yabancı organizmalara karşı korur. Bağışıklık sistemi bir organın yenilenmesini, yaraların iyileşmesini veya hastalıklarla mücadeleyi üstlenir. Vücuda zarar veren ve bağışıklık sisteminin devre dışı bırakmaya çalıştığı canlı veya cansız organizmalara patojen denir. Patojenlerin vücuda girip hasar verdiği enfeksiyon bölgelerinde sitokin miktarı artar. Bu sayede patojenler etkisiz hale getirilir. Bu süreçte bağışıklık hücrelerinin uyarılmasıyla birlikte sitokinlerde artış meydana gelir. Artan üretim ve enfeksiyon bölgesine taşınma için sitokinler tarafından uyarılan bağışıklık hücreleri şunlardır: T hücreleri, makrofajlar, bağ dokuları, endotel ve epitel dokusu.
Sitokinler Nasıl Üretilir?
Sitokinler hemopoietik ve karşıt hücre grupları tarafından üretilir. Sitokinlerin üretimi hakkında bilinmesi gereken ilk şey, ihtiyaç duyulduğunda üretilmeleridir. Ancak vücutta başka zamanlarda da bulunurlar. Çünkü sadece enfeksiyonla mücadelede değil, 7/4 gerçekleşen vücut gelişiminde de etkin rol oynuyorlar. Sitokinler hemopoietik ve anti-hemopoietik hücre grupları tarafından üretilir. Gerektiğinde anında müdahale edebilmek için vücutta dokuları oluşturan hücrelerin çevresinde bulunurlar. Sitokinlerden bahsederken daha somut bir örnek verebiliriz: Kedinizin düştüğünü ve ayak bileğinin kanadığını hayal edin. Pıhtılaşma kanı durdurmak için yapılan ilk eylemdir. Ancak bundan önce, hasar gören doku hücrelerindeki sitokinlerin normal seviyeleri, bağışıklık hücrelerine mesajlar göndererek onları alarma geçirir ve sayılarının artmasına neden olur. Bu sayede hasarlı dokuya etki eden sitokinlerin miktarı artar ve iyileşme süreci hızlı bir şekilde başlar. Basit bir burkulma veya yaralanma, sitokinler aracılığıyla hemen iyileşmeye başlar ve kedinizin fiziksel ağrısı azalır.
Sitokin Fırtınası Nedir?
Günümüzün talihsiz salgını olan Kovid-19, solunuma ciddi zararlar veriyor. Vücuda faydalı olan ve bağışıklığı destekleyen sitokinler bu durumla doğrudan ilişkilidir ve buna 'Sitokin fırtınası' denir. Peki neden bu destekleyici sitokinler bazen solunum dengesini bozarak ölüme sebep oluyor? Herkesin bildiği gibi her şeyin fazlası zarar verir ve vücutta bir denge vardır. Kovid virüsü gibi vücut tarafından tanımlanamayan bir organizmanın girişi birçok bağışıklık hücresini alarma geçiriyor. Bu alarmı veren aktif unsurlar arasında makrofajlar da yer alıyor. Yazının ilk bölümünde sitokinlerin artışından makrofajların sorumlu olduğundan bahsetmiştik. Enfekte bölge olmasa bile ciddi akut solunum problemleri ortaya çıkmaya başladığında makrofajlar sitokinleri o bölgeye yani akciğerlere yönlendirir. Sitokin fırtınasının oluşumu ve tedavisi şu adımlarla gerçekleşir: Pek çok sitokinin aniden ortama girmesiyle iyileşmenin tam tersi gerçekleşir. Bu duruma “sitokin fırtınası” denir. Sitokinler devreye girdiğinde Kovid'in neden olduğu etkileri iyileştirmede aşırıya kaçıyorlar. Bu nedenle Kovid ile mücadelede ve Kovid hastalarının tedavisinde eş zamanlı olarak sitokin fırtınasıyla mücadele edilerek anormal sitokin düzeyi normal seviyeye getirilmeye çalışılıyor. Bunu sağlamak için bağışıklığı azaltan çeşitli ilaçlar ve antibiyotikler devreye giriyor. Böylece hastanın vücudu Kovid'e karşı savaşıyor. İlaç kontrolü ile yavaşlatılır ve dengelenir.
Sitokin Fırtınasının Belirtileri Nelerdir?
Bazı sitokin semptomları vardır. Coronavirüs sırasında oluşabilecek sitokin fırtınası, çeşitli semptomların ardından tespit edilebiliyor. Bunlardan en önemlisi ilaç tedavisine dirençtir. Kullanılan ilaçların Kovid-19 belirtilerini beklendiği gibi hafifletmemesi üzerine sitokin fırtınasından şüpheleniliyor ve buna bağlı belirtiler aranıyor. Sitokin fırtınasının başlıca belirtileri şunlardır: Akut inflamasyon, Kızarıklık, Şişlik, Tümör benzeri oluşumların tespiti, Geçmeyen şiddetli solunum sıkıntısı.
Sitokin Fırtınası Nasıl Tedavi Edilir?
Erken tanı konulamayan Kovid hastalarında sıklıkla sitokin fırtınası yaşanıyor. Çünkü ilaç tedavisi geciktiğinde vücudun bağışıklık sistemi devreye giriyor. Sitokin fırtınası bağışıklık açısından faydalı olsa da organ dokusuna zarar verebilmektedir. Önemli olan en geç sitokin fırtınası başladığında birkaç saat içinde tedaviye başlamaktır. Aksi takdirde solunum yetmezliği meydana gelir ve sitokin bombardımanının akciğerlere ulaşması durumunda hastalar yoğun bakıma bağımlı hale gelebilir. Kovid hastalarında yaşanan sitokin fırtınasının hemen ardından sitokine bağlı oksijen açlığına karşı çalışmalar başlatıldı. Geliştirilen ilaçların hasta yoğun bakımdayken dahi etkili olduğu ve akciğerleri kendi kendine yeterli hale gelinceye kadar iyileştirdiği biliniyor. Dozlarda uygulanan aşılar sitokin fırtınasını önleyebilir. Bunun nedeni, bağışıklık bombardımanının tanınmayan bir virüse yanıt olarak meydana gelmesidir. Aşılar, Kovid virüsünün vücut tarafından tanınmasını sağlayarak bağışıklığın yalnızca olması gerektiği ölçüde yanıt vermesini sağlıyor. Bu sayede vücudun kendine zarar vermesi ve virüsü akciğerlere taşıması engellenir. Kovid hastalarının nasıl beslenmesi gerektiğini biliyor musunuz? Cevabınız hayır ise Kovid Hastaları İçin Beslenme Önerileri yazımıza mutlaka göz atın.
Bir yanıt bırakın
Yorum yapabilmek için oturum açmalısınız.